Γυναικομαστία

Είναι γεγονός πως ομάδες ορμονών, όπως είναι η τεστοστερόνη και τα οιστρογόνα, ελέγχουν τα χαρακτηριστικά του φύλου τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Η τεστοστερόνη ελέγχει τα ανδρικά χαρακτηριστικά, όπως η μυϊκή μάζα και η τριχοφυΐα. Τα οιστρογόνα ελέγχουν τα γυναικεία χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης των μαστών.

Οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται τα οιστρογόνα ως αποκλειστικά γυναικεία ορμόνη, όμως αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια, καθώς και οι άνδρες το παράγουν, απλά τα παράγουν συνήθως σε μικρότερες ποσότητες. Το ίδιο συμβαίνει αντίστοιχα με τις γυναίκες και την τεστοστερόνη. Η γυναικομαστία λοιπόν δημιουργείται όταν τα επίπεδα ανδρικών οιστρογόνων είναι πολύ υψηλά ή δεν είναι ισορροπημένα με τα επίπεδα της τεστοστερόνης. Η ψευδο-γυναικομαστία από την άλλη, οφείλεται κυρίως στο περιττό βάρος και στην ανάπτυξη λιπώδους ιστού στο στήθος.

Το βασικότερο σύμπτωμα της γυναικομαστίας είναι το υπερτροφικό στήθος στον άντρα. Οι περισσότεροι ενήλικες άνδρες με γυναικομαστία δεν αναφέρουν άλλα συμπτώματα. Αξίζει να σημειωθεί πως δεν πρόκειται για μία επικίνδυνη για τη ζωή πάθηση. Βέβαια, στην περίπτωση που υπάρξουν συμπτώματα, τα συνηθέστερα είναι τα εξής:

• Πόνος στο στήθος, ιδιαίτερα στους εφήβους
• Οίδημα στον αδενικό ιστό του μαστού
• Ευαισθησία στο στήθος
• Ευαισθησία στη θηλή, ακόμα και όταν ακουμπάει τα ρούχα

Εάν αντιμετωπίζετε κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα ή ακόμα και εάν αισθάνεστε αμηχανία και έλλειψη αυτοπεποίθησης, τότε είναι ζωτικής σημασίας να επισκεφτείτε έναν εξειδικευμένο πλαστικό χειρουργό, ο οποίος θα σας προτείνει ένα εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας.

Οι ερευνητές έχουν υπολογίσει ότι η συχνότητα εκδήλωσης της πάθησης μεταξύ των ανδρών ηλικίας 50 έως 80 ετών κυμαίνεται από 24% έως 65%. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνδρες με την πάθηση δεν εμφανίζουν συμπτώματα.

Η γυναικομαστία που προκαλείται από ορμονικές αλλαγές κατά την εφηβεία, ονομάζεται εφηβική γυναικομαστία και θεωρείται σχετικά συχνή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο διογκωμένος ιστός του μαστού θα υποχωρήσει χωρίς θεραπεία. Το χρονικό διάστημα που συνήθως απαιτείται είναι από 6 μήνες έως και δύο χρόνια. Εάν βέβαια εκδηλωθούν συμπτώματα που προκαλούν ενοχλήσεις και εμποδίζουν τις καθημερινές δραστηριότητες του εφήβου, τότε θα πρέπει να επισκεφτείτε έναν πλαστικό χειρουργό, έτσι ώστε να σας προτείνει μια πιο άμεση αντιμετώπιση.

Για να διαγνωστεί η γυναικομαστία απαιτείται μια σειρά από εξετάσεις. Η διάγνωση της γυναικομαστίας βασίζεται στην ανασκόπηση των συμπτωμάτων και στην κλινική εξέταση που θα πραγματοποιηθεί από τον εξειδικευμένο πλαστικό χειρουργό, η οποία περιλαμβάνει μια προσεκτική αξιολόγηση του ιστού του μαστού, της κοιλιάς και των γεννητικών οργάνων.

Στη συνέχεια, ο ιατρός θα ζητήσει μια σειρά επιπλέον εξετάσεων, με σκοπό να καθοριστεί το πιθανό αίτιο της γυναικομαστίας, να ελεγχθεί η πιθανή ύπαρξη καρκίνου του μαστού, όπως και να αποκλειστούν άλλες παθολογικές καταστάσεις. Στις εξετάσεις συνήθως περιλαμβάνονται οι αιματολογικές εξετάσεις, η μαστογραφία, η αξονική και μαγνητική τομογραφία, το υπερηχογράφημα όρχεων, όπως και η βιοψία των ιστών.

Οι περισσότερες περιπτώσεις γυναικομαστίας υποχωρούν με την πάροδο του χρόνου χωρίς θεραπεία. Ωστόσο, εάν η γυναικομαστία προκαλείται από μια υποκείμενη πάθηση – όπως ο υπογοναδισμός, ο υποσιτισμός ή η κίρρωση – αυτή η υποκείμενη πάθηση μπορεί να χρειάζεται θεραπεία. Η θεραπεία μπορεί να είναι απαραίτητη στην περίπτωση που η γυναικομαστία δεν βελτιωθεί από μόνη της ή εάν προκαλεί σημαντικό πόνο, ευαισθησία ή αμηχανία.

Στην περίπτωση που ο ασθενής υποβληθεί σε θεραπεία και η υπερτροφικοί μαστοί δεν υποχωρήσουν, τότε το πιθανότερο είναι ο πλαστικός χειρουργός να προτείνει τη χειρουργική αντιμετώπιση. Στις επιλογές που υπάρχουν για την αντιμετώπιση της γυναικομαστία περιλαμβάνονται η λιποαναρρόφηση, κατά την οποία αφαιρείται το λίπος του μαστού και η μαστεκτομή, κατά την οποία αφαιρείται ο αδενικός ιστός του μαστού. Η χειρουργική επέμβαση πραγματοποιείται χρησιμοποιώντας μόνο μικρές τομές και με γενική ή τοπική αναισθησία ή και μέθη, ανάλογα με τις απαιτήσεις του χειρουργείου. Η επέμβαση διαρκεί 1-2 ώρες.

Η γυναικομαστία πολλές φορές υποχωρεί από μόνη της, κυρίως στα παιδιά και τους εφήβους. Επίσης, είναι πιθανό να αντιμετωπιστεί μέσω φαρμακευτικής αγωγής, με σκοπό την εξισορρόπηση των ορμονών. Ο εξειδικευμένος πλαστικός χειρουργός θα σας κατευθύνει με βάση την ηλικία, τη σοβαρότητα της γυναικομαστίας αλλά και το είδος της, καθώς στην περίπτωση της ψευδο-γυναικομαστίας προτείνονται άλλοι τρόποι αντιμετώπισης.

Είναι υψίστης σημασίας να σημειωθεί πως η επέμβαση της γυναικομαστίας εγγυάται μόνιμα αποτελέσματα.

Μπορείτε να επιστρέψετε στην εργασία σας 2 με 5 ημέρες, μετά το χειρουργείο. Όσον αφορά τις καθημερινές και αθλητικές σας δραστηριότητες, θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον εξειδικευμένο ιατρό, ο οποίος θα σας κατευθύνει ανάλογα με τη σοβαρότητα της περίπτωσής σας.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, γιατί από αυτήν εξαρτάται η θεραπεία. Στην αληθή γυναικομαστία έχει αυξηθεί ο αδένας πίσω από τη θηλή και στην ψηλάφηση γίνεται αισθητός ως σκληρός, ελαστικός δίσκος, συχνά ευαίσθητος. Στην ψευδογυναικομαστία ο όγκος είναι μαλακός και ομοιόμορφος, γιατί αποτελείται από λίπος. Στην πράξη οι περισσότεροι άνδρες έχουν μικτή εικόνα, δηλαδή και αδένα και λίπος.

Η βαρύτητα αξιολογείται κλινικά και καθορίζει αν θα χρειαστούν μόνο μικρές τομές ή και αφαίρεση δέρματος.

• Ήπια: μικρή προβολή γύρω από τη θηλή, χωρίς περίσσεια δέρματος.
• Μέτρια: η διόγκωση ξεπερνά τα όρια της θηλαίας άλω και το στήθος αποκτά πιο στρογγυλό περίγραμμα.
• Σοβαρή: σημαντικός όγκος με χαλάρωση και πτώση του δέρματος. Εδώ μπορεί να απαιτηθούν μεγαλύτερες τομές για να αφαιρεθεί και δέρμα.

1. Προεγχειρητικός έλεγχος. Προηγούνται κλινική εξέταση, αιματολογικός και ορμονικός έλεγχος και, όπου χρειάζεται, υπερηχογράφημα, ώστε να αποκλειστεί υποκείμενη αιτία που θέλει άλλη θεραπεία.
2. Λιποαναρρόφηση. Μέσα από τομές λίγων χιλιοστών αφαιρείται το λίπος και διαμορφώνεται το περίγραμμα του θώρακα. Δείτε αναλυτικά τη λιποαναρρόφηση.
3. Αφαίρεση αδένα. Όταν υπάρχει αδενικός ιστός, αφαιρείται από μικρή τομή στο κάτω όριο της θηλαίας άλω, εκεί όπου αλλάζει το χρώμα του δέρματος και η ουλή γίνεται δυσδιάκριτη.
4. Διόρθωση δέρματος. Γίνεται μόνο στις σοβαρές περιπτώσεις με μεγάλη χαλάρωση.

Η επέμβαση διαρκεί 1 με 2 ώρες και γίνεται με γενική ή τοπική αναισθησία ή μέθη, ανάλογα με την έκταση. Ο αδένας που αφαιρείται μπορεί να σταλεί για ιστολογική εξέταση.

• Πρώτες ημέρες: ήπια ενόχληση και οίδημα. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στη δουλειά τους σε 2 με 5 ημέρες.
• Πρώτες εβδομάδες: εφαρμόζεται ελαστικό γιλέκο συμπίεσης, που βοηθά το δέρμα να «κολλήσει» στο νέο περίγραμμα και περιορίζει το οίδημα.
• Γυμναστική: η επιστροφή γίνεται σταδιακά. Ασκήσεις θώρακα και βάρη ξεκινούν μόνο μετά από έγκριση του ιατρού.
• Τελική εικόνα: διαμορφώνεται μέσα σε λίγους μήνες, όταν υποχωρήσει πλήρως το οίδημα.

Οι επιπλοκές είναι σπάνιες. Περιλαμβάνουν αιμάτωμα, συλλογή υγρού, παροδική μείωση της αισθητικότητας της θηλής, μικρή ασυμμετρία ή ανωμαλίες στο περίγραμμα. Η υπερβολική αφαίρεση ιστού μπορεί να αφήσει «βαθούλωμα» πίσω από τη θηλή, γι’ αυτό ο χειρουργός αφήνει πάντα ένα λεπτό στρώμα στήριξης. Το σωστό μέτρο είναι θέμα εμπειρίας και όχι ποσότητας.

Η απώλεια βάρους μειώνει το λίπος του θώρακα, άρα βοηθά στην ψευδογυναικομαστία. Δεν μικραίνει όμως τον αδένα. Οι ασκήσεις θώρακα δυναμώνουν τον μυ κάτω από τον μαστό και σε ορισμένους άνδρες κάνουν την προβολή πιο εμφανή. Όταν η γυναικομαστία οφείλεται σε φάρμακα, αναβολικά ή άλλη ουσία, πρώτο βήμα είναι η διακοπή της αιτίας σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό. Η φαρμακευτική αγωγή έχει θέση κυρίως σε πρόσφατη γυναικομαστία. Όταν ο αδένας έχει εγκατασταθεί για περισσότερο από έναν με δύο χρόνους, γίνεται ινώδης και δεν υποχωρεί χωρίς χειρουργείο. Για τις αιτίες διαβάστε τον οδηγό μας για τα αίτια της γυναικομαστίας.

Στους εφήβους η στάση είναι συνήθως αναμονή και παρακολούθηση, αφού στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μόνη της μέσα σε έξι μήνες έως δύο χρόνια. Η χειρουργική αντιμετώπιση συζητείται όταν η διόγκωση επιμένει πέρα από αυτό το διάστημα, όταν έχει ολοκληρωθεί η εφηβεία και όταν επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινότητα και την ψυχολογία του νέου. Η απόφαση λαμβάνεται μαζί με τους γονείς και, όπου χρειάζεται, με τη γνώμη ενδοκρινολόγου.

Συχνά η επέμβαση συνδυάζεται με διαμόρφωση κοιλιακών ή λιποαναρρόφηση στην κοιλιά και τα πλάγια, για πιο αρμονικό συνολικό αποτέλεσμα στον κορμό.

Ένα σημαντικό ποσοστό των νέων ανδρών που εξετάζουμε γυμνάζεται συστηματικά και έχει χρησιμοποιήσει αναβολικά στεροειδή, προορμόνες ή σκευάσματα που αγοράστηκαν ως «συμπληρώματα». Μέρος της τεστοστερόνης μετατρέπεται στον οργανισμό σε οιστρογόνα, και ο μαζικός αδένας αντιδρά. Το χαρακτηριστικό εύρημα είναι ένας σκληρός, ευαίσθητος δίσκος πίσω από τη θηλή.

Στα πρώτα στάδια, η διακοπή της ουσίας και η ενδοκρινολογική παρακολούθηση μπορούν να φέρουν υποχώρηση. Όταν ο αδένας έχει εγκατασταθεί για περισσότερο από έναν χρόνο, γίνεται ινώδης και δεν υποχωρεί ούτε με φάρμακα ούτε με προπόνηση. Τότε η λύση είναι χειρουργική. Ζητάμε πάντα ειλικρινή ενημέρωση για ό,τι έχετε πάρει: δεν κρίνουμε, αλλά η πληροφορία αλλάζει τον σχεδιασμό και μειώνει την πιθανότητα υποτροπής.

Αρκετοί άνδρες δεν έχουν μεγάλο στήθος, έχουν όμως θηλές που προεξέχουν σαν κώνος και φαίνονται κάτω από το μπλουζάκι. Πρόκειται για μικρή ποσότητα αδένα ακριβώς κάτω από την άλω, που την σπρώχνει προς τα εμπρός. Η διόρθωση γίνεται με μικρή τομή στο κάτω ημικύκλιο της άλω, από όπου αφαιρείται ο αδένας. Αφήνουμε σκόπιμα ένα λεπτό στρώμα ιστού κάτω από τη θηλή, ώστε να μη δημιουργηθεί βύθισμα. Η ουλή κρύβεται στο όριο του σκουρότερου δέρματος και σε λίγους μήνες δύσκολα διακρίνεται.

Όταν έχουν χαθεί πολλά κιλά, το πρόβλημα αλλάζει μορφή. Το λίπος έχει μειωθεί, αλλά το δέρμα έχει περισσέψει και η θηλή έχει κατέβει. Η απλή αφαίρεση αδένα ή η λιποαναρρόφηση δεν αρκούν, γιατί θα άφηναν έναν άδειο, κρεμασμένο θώρακα. Χρειάζεται αφαίρεση δέρματος και επανατοποθέτηση της θηλής, με ουλές που σχεδιάζονται ώστε να ακολουθούν το κάτω όριο του θωρακικού μυός. Συχνά η επέμβαση συνδυάζεται με κοιλιοπλαστική στο ίδιο ή σε δεύτερο χειρουργείο.

Οι μικρές περιπτώσεις αντιμετωπίζονται με τοπική αναισθησία και ήπια καταστολή. Στις μεγαλύτερες προτιμάται η γενική αναισθησία. Στις περισσότερες περιπτώσεις επιστρέφετε στο σπίτι την ίδια ημέρα.

Ο ελαστικός κορσές θώρακα δεν είναι λεπτομέρεια. Κρατά το δέρμα κολλημένο στον μυ, περιορίζει το οίδημα και μειώνει την πιθανότητα συλλογής υγρού. Φοριέται όλο το εικοσιτετράωρο για τρεις έως τέσσερις εβδομάδες και στη συνέχεια μόνο την ημέρα για άλλες δύο. Όσοι τον αφαιρούν νωρίς είναι συνήθως αυτοί που εμφανίζουν ανωμαλίες στο περίγραμμα.

Η συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων είναι καλοήθης. Υπάρχουν όμως σημεία που δεν πρέπει να αποδοθούν σε «απλή γυναικομαστία» χωρίς εξέταση:

• διόγκωση μόνο στη μία πλευρά, ιδίως αν εμφανίστηκε πρόσφατα
• σκληρή, ακίνητη μάζα που δεν βρίσκεται ακριβώς πίσω από τη θηλή
• έκκριμα ή αίμα από τη θηλή, εισολκή θηλής ή αλλαγή στο δέρμα
• ψηλαφητοί λεμφαδένες στη μασχάλη
• ταυτόχρονη διόγκωση ή πόνος στους όρχεις

Ο καρκίνος του μαστού στον άνδρα είναι σπάνιος, αλλά υπαρκτός. Σε κάθε αμφιβολία ζητάμε υπερηχογράφημα ή μαστογραφία πριν από οποιαδήποτε αισθητική παρέμβαση, και ο ιστός που αφαιρείται στο χειρουργείο στέλνεται για ιστολογική εξέταση.

Η γυναικομαστία σπάνια πονάει. Αυτό που κουράζει είναι η καθημερινή διαχείριση: τα φαρδιά ρούχα το καλοκαίρι, η αποφυγή της παραλίας και του γυμναστηρίου, η σκυφτή στάση για να μη φαίνεται ο θώρακας. Στους εφήβους το βάρος είναι ακόμη μεγαλύτερο. Η απόφαση για χειρουργείο δεν είναι ματαιοδοξία. Για πολλούς άνδρες είναι ο τρόπος να σταματήσουν να οργανώνουν τη ζωή τους γύρω από ένα μπλουζάκι.

Στο πρώτο ραντεβού με τον πλαστικό χειρουργό Δρ. Παναγιώτη Μάνταλο, στον Πύργο Αθηνών, γίνεται ψηλάφηση για να ξεχωρίσουμε αδένα από λίπος, αξιολογείται η ποιότητα του δέρματος και καταγράφεται το ιστορικό φαρμάκων και ουσιών. Όπου χρειάζεται, ζητάμε ορμονικό έλεγχο και υπερηχογράφημα πριν προγραμματιστεί η επέμβαση. Αν θέλετε πρώτα να καταλάβετε γιατί εμφανίστηκε το πρόβλημα, διαβάστε το άρθρο μας για τα αίτια της γυναικομαστίας.

Το κόστος της επέμβασης για την αντιμετώπιση της γυναικομαστίας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Αρχικά, θα πρέπει να διευκρινιστεί ο βαθμός του προβλήματος, το εάν πρόκειται για γυναικομαστία ή ψευδο-γυναικομαστία, όπως και αν πρέπει να αφαιρεθεί αδενικός ιστός του μαστού, λίπος ή και τα δύο. Επίσης, υπάρχει η πιθανότητα η γυναικομαστία η αντιμετωπιστεί χωρίς κάποια επέμβαση. Ο εξειδικευμένος πλαστικός χειρουργός θα σας κατευθύνει προς την ιδανική για την περίπτωσή σας λύση.