Αφαίρεση Σπίλων Ελιών

Οι σπίλοι μπορεί να αποτελούν συγγενείς δερματικές βλάβες, δηλαδή να εμφανιστούν από τη γέννηση ενός ανθρώπου ή να είναι επίκτητοι. Οι επίκτητοι σπίλοι δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου και είναι σημαντικό να ελέγχονται, ειδικά στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότεροι από 50 επίκτητοι σπίλοι στο δέρμα. Στην πλειονότητά τους είναι ακίνδυνοι, όμως υπάρχει η περίπτωση κάποιος από αυτούς να εξελιχθεί σε μελάνωμα, δηλαδή σε καρκίνο του δέρματος.

Η δημιουργία ενός σπίλου μπορεί να οφείλεται σε καθαρά κληρονομικούς λόγους (συγγενείς σπίλοι). Αυτή η κατηγορία σπίλων έχουν σκούρο χρώμα και παρουσιάζουν ποικιλία στο μέγεθος. Σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση σπίλων παίζει και ο τύπος του δέρματος. Άνθρωποι με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, η οποία είναι επιρρεπής στα ηλιακά εγκαύματα, τείνουν να έχουν περισσότερες ελιές. Τέλος, ο ήλιος αποτελεί βασικό παράγοντα δημιουργίας επίκτητων σπίλων, καθώς τα ηλιακά εγκαύματα και ο χρόνος έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία ενισχύουν την ανάπτυξή τους. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο και είναι πολύ σημαντικό να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά την έκθεσή μας στον ήλιο, ειδικά χωρίς τη χρήση αντηλιακού.

Είναι γεγονός πως πολλοί άνθρωποι επιθυμούν να αφαιρέσουν μια ελιά τόσο για αισθητικούς, όσο και για πρακτικούς λόγους. Εάν η ελιά για παράδειγμα είναι μεγάλη και βρίσκεται στο πρόσωπο ή σε ένα άλλο εμφανές σημείο του σώματος και κάνει κάποιον να αισθάνεται άσχημα για την εικόνα του και επηρεάζει αρνητικά την ψυχολογία του, τότε είναι σύνηθες να την αφαιρεί. Επίσης, εάν ο σπίλος προεξέχει και βρίσκεται σε σημείο όπου τραυματίζεται συχνά, τότε πάλι προτείνεται η αφαίρεσή του, έτσι ώστε να αποφευχθούν τυχόν φλεγμονές.

Από την άλλη, υπάρχουν και οι σπίλοι που είναι επικίνδυνοι και μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του δέρματος. Αυτοί οι σπίλοι επιβάλλεται να αφαιρεθούν, έτσι ώστε να προστατευτεί ο ασθενής. Αυτό συμβαίνει γιατί κάποιες ελιές μπορεί μελλοντικά να εξελιχθούν σε μελάνωμα, το οποίο είναι ένας από τους πιο κακοήθεις και επιθετικούς όγκους στον άνθρωπο.

Ο καλύτερος τρόπος για να μάθετε εάν ένας σπίλος είναι επικίνδυνος είναι να επισκέπτεστε έναν δερματολόγο μία φορά τον χρόνο για προληπτικό έλεγχο μελανώματος. Εάν έχετε ιστορικό καρκίνου του δέρματος στην οικογένειά σας, τότε το πιθανότερο είναι ο δερματολόγος να σας προτείνει να κάνετε εξετάσεις σε πιο τακτά χρονικά διαστήματα.

Βέβαια, είναι εξίσου σημαντικό να ελέγχουμε και εμείς οι ίδιοι τις ελιές μας για τυχόν αλλαγές. Θα πρέπει να επισκεφτείτε άμεσα έναν ιατρό εάν παρατηρήσετε:

• • Γρήγορη αύξηση του μεγέθους

• • Ανωμαλία των ορίων

• • Ανάπτυξη ασυμμετρίας

• • Ποικιλοχρωμία μέσα στο σπίλο

• • Ανάπτυξη δορυφόρων βλαβών

• • Αλλαγές στην υφή

• • Διάμετρο μεγαλύτερη από γόμα μολυβιού

Η αφαίρεση των σπίλων μπορεί να πραγματοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Εάν η αφαίρεση σπίλου γίνεται για αισθητικούς ή πρακτικούς λόγους (συχνοί τραυματισμοί) τότε συνίσταται η αφαίρεση με λέιζερ, αφού πρόκειται για καλοήθεις δερματικές βλάβες και επιφανειακούς σπίλους.

Τα πράγματα αλλάζουν όμως όταν η αφαίρεση γίνεται εξαιτίας της επικινδυνότητας του σπίλου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χειρουργική μέθοδος θεωρείται μονόδρομος, αφού πρέπει να εφαρμοστεί ολική εκτομή και ιστοπαθολογική εξέταση (βιοψία). Η ολική εκτομή θεωρείται απαραίτητη γιατί μόνο με αυτή την μέθοδο δεν υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας εκ νέου μελάγχρωσης. Άλλες τεχνικές εκτός των χειρουργικών, που χρησιμοποιούνται για την αφαίρεση συγγενών σπίλων, όπως για παράδειγμα διαθερμοπηξίες (αφαίρεση με καυτηριασμό), «ξύρισμα», απόξεση, κλπ., πρέπει να αποφεύγονται, γιατί έχουν υψηλή πιθανότητα υποτροπής.

Η αφαίρεση σπίλων σε παιδιά, είτε για ιατρικούς είτε για αισθητικούς λόγους, συνήθως δεν προτείνεται. Αυτό συμβαίνει γιατί είναι σπάνιο οι ελιές να μετατραπούν σε κακοήθεια σε νεαρή ηλικία. Επίσης, η διαδικασία αφαίρεσης σπίλων μπορεί να είναι αρκετά τραυματική για ένα παιδί και υπάρχει και ο κίνδυνος δημιουργίας ουλών.

Συνήθως, είναι προτιμότερο οι γονείς να περιμένουν μέχρι τα εφηβικά χρόνια πριν εξετάσουν την επιλογή της αφαίρεσης του σπίλου. Σε αυτή την ηλικία, το παιδί μπορεί να αποφασίσει μόνο του εάν αυτό είναι κάτι που επιθυμεί. Επίσης, θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει καλύτερα την όλη διαδικασία. Βέβαια, εάν παρατηρήσετε κάποια αλλαγή στο σχήμα ή το χρώμα, τότε καλό είναι να απευθυνθείτε σε έναν εξειδικευμένο ιατρό, ο οποίος και θα προτείνει μια εξατομικευμένη θεραπεία για την περίπτωσή σας.

Στην καθημερινή γλώσσα λέμε «ελιά» σχεδόν κάθε μικρή προεξοχή ή κηλίδα του δέρματος. Ιατρικά πρόκειται για διαφορετικές βλάβες, και η διάκριση καθορίζει τον τρόπο αφαίρεσης.

• Μελανοκυτταρικός σπίλος. Η κλασική ελιά: επίπεδη ή ελαφρώς επηρμένη, καφέ έως μαύρη, αποτελείται από μελανοκύτταρα. Είναι η βλάβη που παρακολουθούμε για αλλαγές.
• Δερματικός (ενδοδερμικός) σπίλος. Η μαλακή, θολωτή, συχνά ανοιχτόχρωμη ελιά του προσώπου, μερικές φορές με τρίχες. Σχεδόν πάντα καλοήθης, ενοχλεί αισθητικά ή στο ξύρισμα.
• Θηλώματα (κρεατοελιές). Μικρά μισχωτά εξογκώματα στον λαιμό, τις μασχάλες, τα βλέφαρα και τις πτυχές. Δεν είναι σπίλοι και δεν έχουν σχέση με μελάνωμα.
• Σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση. Καφετιές, «κολλημένες» πλάκες που εμφανίζονται με την ηλικία. Περισσότερα στη σελίδα μας για τους γεροντικούς λεκέδες και τις υπερκερατώσεις.
• Αιμαγγειώματα (κόκκινες ελιές). Μικρές κόκκινες κουκκίδες από διατεταμένα αγγεία, αθώες, που αφαιρούνται εύκολα με laser.

Πριν αποφασιστεί οποιαδήποτε αφαίρεση προηγείται κλινική εξέταση και δερματοσκόπηση. Κάθε μελαγχρωματική βλάβη που γεννά αμφιβολία αφαιρείται χειρουργικά και στέλνεται για ιστολογική εξέταση. Δεν καυτηριάζεται και δεν «καίγεται» με laser.

Η αφαίρεση ελιάς με laser είναι γρήγορη, γίνεται με τοπική αναισθησία και δεν χρειάζεται ράμματα. Το laser CO2 εξαχνώνει τη βλάβη στρώμα προς στρώμα και σφραγίζει ταυτόχρονα τα μικρά αγγεία, οπότε η αιμορραγία είναι ελάχιστη.

Ταιριάζει σε επηρμένους δερματικούς σπίλους του προσώπου, σε θηλώματα, σε υπερκερατώσεις και σε μικρά αιμαγγειώματα, δηλαδή σε βλάβες που έχουν κριθεί κλινικά καλοήθεις. Δεν είναι κατάλληλο για επίπεδους, σκούρους ή ύποπτους σπίλους, γιατί καταστρέφει τον ιστό και δεν αφήνει υλικό για ιστολογική εξέταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις η μόνη σωστή επιλογή είναι η χειρουργική εκτομή.

Η βλάβη αφαιρείται με ατρακτοειδή τομή, μαζί με μικρό όριο υγιούς δέρματος, και το τραύμα συρράπτεται σε στρώματα. Η επέμβαση διαρκεί δέκα έως είκοσι λεπτά, με τοπική αναισθησία, στο ιατρείο.

Η ουλή είναι γραμμική, περίπου τριπλάσια σε μήκος από τη διάμετρο της ελιάς. Εδώ έχει αξία η εκπαίδευση του πλαστικού χειρουργού: η τομή προσανατολίζεται πάνω στις φυσικές γραμμές χαλάρωσης του δέρματος, η συρραφή γίνεται χωρίς τάση και, στο πρόσωπο, χρησιμοποιούνται πολύ λεπτά ράμματα που αφαιρούνται νωρίς. Σε μεγαλύτερες βλάβες ή σε δύσκολα σημεία, όπως η μύτη και τα βλέφαρα, μπορεί να χρειαστεί τοπικός κρημνός.

Η εφαπτομενική αφαίρεση (shave), με την οποία ο σπίλος «ξυρίζεται» στο επίπεδο του δέρματος, είναι επιλογή για επηρμένους καλοήθεις σπίλους όταν θέλουμε να αποφύγουμε τα ράμματα. Η βλάβη στέλνεται κανονικά για ιστολογική.

Στο πρόσωπο το ζητούμενο είναι διπλό: να φύγει η βλάβη και να μη μείνει σημάδι που να ενοχλεί περισσότερο από την ίδια την ελιά. Η επιλογή ανάμεσα σε laser, shave και εκτομή γίνεται ανάλογα με το βάθος της βλάβης, τη θέση και τον τύπο δέρματος. Οι βαθιές δερματικές ελιές μπορεί να επανεμφανιστούν μερικώς μετά από επιφανειακή αφαίρεση, γιατί κύτταρα παραμένουν στο χόριο. Αυτό το συζητάμε εκ των προτέρων, ώστε να επιλέξετε γνωρίζοντας τα υπέρ και τα κατά κάθε μεθόδου.

Μετά από laser. Σχηματίζεται μικρή κρούστα που πέφτει μόνη της σε επτά έως δέκα ημέρες. Δεν την ξύνετε. Το δέρμα από κάτω είναι ροζ για μερικές εβδομάδες και σταδιακά παίρνει το χρώμα της γύρω περιοχής.

Μετά από χειρουργική εκτομή. Τα ράμματα αφαιρούνται σε πέντε έως επτά ημέρες στο πρόσωπο και σε δέκα έως δεκατέσσερις στον κορμό και τα άκρα. Η ουλή είναι κόκκινη τους πρώτους μήνες και ωριμάζει σε έξι έως δώδεκα.

Σε κάθε περίπτωση:

• κρατάτε την περιοχή καθαρή και εφαρμόζετε την αλοιφή που σας συστήνουμε
• αποφεύγετε θάλασσα, πισίνα και έντονη εφίδρωση μέχρι να κλείσει το τραύμα
• προστατεύετε το σημείο από τον ήλιο με αντηλιακό υψηλού δείκτη για τουλάχιστον έξι μήνες, αλλιώς η ουλή σκουραίνει
• αν έχετε τάση για χηλοειδή, μας ενημερώνετε πριν από την αφαίρεση

Ένας ύποπτος σπίλος αφαιρείται αμέσως, όποια εποχή κι αν είναι. Για τις αισθητικές αφαιρέσεις προτιμούμε φθινόπωρο και χειμώνα, γιατί η αποφυγή του ήλιου είναι ευκολότερη και η ουλή ωριμάζει με λιγότερο κίνδυνο δυσχρωμίας.

Κάθε σπίλος που αφαιρείται χειρουργικά στέλνεται σε παθολογοανατομικό εργαστήριο. Το αποτέλεσμα βγαίνει σε λίγες ημέρες και σας κοινοποιείται. Στη μεγάλη πλειονότητα επιβεβαιώνει την καλοήθεια. Στις λίγες περιπτώσεις δυσπλαστικού σπίλου ή αρχόμενου μελανώματος, η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει ριζικά την πρόγνωση. Αυτός είναι ο λόγος που αποθαρρύνουμε την αφαίρεση ελιών σε χώρους χωρίς ιατρό, με καυστικά σκευάσματα ή συσκευές «για το σπίτι».

Στο ιατρείο του Δρ. Παναγιώτη Μάνταλου, στον Πύργο Αθηνών, η εξέταση και η αφαίρεση γίνονται συνήθως στην ίδια επίσκεψη. Αν χρειάζεται να αφαιρεθούν πολλές βλάβες, προγραμματίζονται σε μία ή δύο συνεδρίες. Το ιατρείο διαθέτει χώρο μικροεπεμβάσεων και laser, όπως θα δείτε στη σελίδα για το ιατρείο μας. Αν σας απασχολούν και άλλα σημάδια του δέρματος, δείτε τις σελίδες για το laser ανάπλασης και την αφαίρεση τατουάζ.

Ο καυτηριασμός ελιάς με διαθερμία ή με συσκευή ραδιοσυχνοτήτων είναι παλαιότερη αλλά χρήσιμη τεχνική. Το ηλεκτρόδιο αφαιρεί τη βλάβη με θερμότητα και κάνει ταυτόχρονα αιμόσταση. Ταιριάζει σε θηλώματα, μικρές επηρμένες ελιές και σμηγματορροϊκές υπερκερατώσεις. Σε σχέση με το laser CO2 μεταφέρει λίγο περισσότερη θερμότητα στους γύρω ιστούς, γι’ αυτό στο πρόσωπο προτιμούμε συνήθως το laser ή τις ραδιοσυχνότητες υψηλής συχνότητας, που κόβουν με μικρότερη θερμική βλάβη.

Ο κανόνας παραμένει ίδιος: καμία μελαγχρωματική βλάβη δεν καυτηριάζεται αν δεν έχει προηγηθεί εξέταση από ιατρό.

Οι σπίλοι που υπάρχουν από τη γέννηση διαφέρουν από τις κοινές ελιές. Οι μικροί συγγενείς σπίλοι παρακολουθούνται και αφαιρούνται όταν αλλάζουν ή όταν βρίσκονται σε σημείο που δυσκολεύει την παρακολούθηση. Οι μεσαίοι και οι μεγάλοι έχουν αυξημένο κίνδυνο εξαλλαγής και συχνά αφαιρούνται προληπτικά.

Όταν η βλάβη είναι μεγάλη και το δέρμα δεν μπορεί να κλείσει απευθείας, η πλαστική χειρουργική διαθέτει τρεις λύσεις: διαδοχικές εκτομές σε δύο ή τρία στάδια με διαστήματα μερικών μηνών, τοπικούς κρημνούς που μεταφέρουν γειτονικό δέρμα, και διατατήρες ιστών που «μεγαλώνουν» το υγιές δέρμα πριν από την αφαίρεση. Η επιλογή εξαρτάται από τη θέση και το μέγεθος.

Στην εγκυμοσύνη οι σπίλοι συχνά σκουραίνουν ή μεγαλώνουν λόγω των ορμονικών αλλαγών, ιδίως στην κοιλιά και το στήθος όπου το δέρμα τεντώνει. Οι περισσότερες αλλαγές είναι αθώες. Ένας σπίλος όμως που αλλάζει ασύμμετρα ή ματώνει εξετάζεται κανονικά και, αν χρειαστεί, αφαιρείται με τοπική αναισθησία, η οποία είναι ασφαλής στην κύηση. Οι καθαρά αισθητικές αφαιρέσεις αναβάλλονται για μετά τον τοκετό.

Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι ο κύριος τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για το μελάνωμα. Για μια χώρα με την ηλιοφάνεια της Ελλάδας, λίγα μέτρα έχουν μεγάλη σημασία:

• αντηλιακό ευρέος φάσματος με δείκτη 30 ή μεγαλύτερο, με ανανέωση κάθε δύο ώρες
• αποφυγή έκθεσης τις μεσημεριανές ώρες, καπέλο και ρούχα με πυκνή ύφανση
• καμία χρήση solarium
• ιδιαίτερη προστασία στα παιδιά, γιατί τα εγκαύματα της παιδικής ηλικίας αυξάνουν τον κίνδυνο στην ενήλικη ζωή
• φωτογράφιση των σπίλων που σας προβληματίζουν, ώστε να υπάρχει σύγκριση σε έξι μήνες

Η αφαίρεση ενός σπίλου δεν κλείνει το θέμα της παρακολούθησης. Όσοι έχουν πολλούς σπίλους ή έχουν αφαιρέσει δυσπλαστικό σπίλο συνεχίζουν με ετήσιο έλεγχο και χαρτογράφηση. Αν το ιστολογικό αποτέλεσμα δείξει κάτι που απαιτεί ευρύτερη εκτομή, σας καλούμε άμεσα και εξηγούμε τα επόμενα βήματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις η επόμενη επίσκεψη είναι απλώς για την αφαίρεση των ραμμάτων και τον έλεγχο της ουλής.

Το κόστος της επέμβασης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Αρχικά, από το ποια μέθοδος θα χρησιμοποιηθεί για την επέμβαση, αλλά και για τον λόγο για τον οποίο γίνεται η εν λόγω επέμβαση. Εάν για παράδειγμα, η επέμβαση πραγματοποιηθεί για καθαρά αισθητικούς λόγους, πρόκειται για μία πιο απλή διαδικασία, η οποία δεν απαιτεί βιοψία. Ο εξειδικευμένος πλαστικός χειρουργός θα σας προτείνει τη λύση που είναι ιδανική για την περίπτωσή σας.